Umowa zlecenie czy o dzieło — różnice w składkach i podatku
Składki — najważniejsza różnica
- Zlecenie: emerytalna 9,76% i rentowa 1,5% obowiązkowe, chorobowa 2,45% dobrowolna, zdrowotna 9%.
- Zbieg tytułów: etat z pensją co najmniej minimalną (4 806 zł) u innego pracodawcy → ze zlecenia tylko zdrowotna.
- Dzieło: zero składek ZUS. Wyjątek: dzieło dla własnego pracodawcy — składki pełne jak na etacie.
- Brak składek to też brak ubezpieczenia: dzieło nie daje chorobowego, stażu emerytalnego ani (samo z siebie) NFZ.
Podatek: KUP 20/50%, reguła 200 zł, PIT-2
- Koszty uzyskania: standardowo 20%, a przy przeniesieniu praw autorskich 50% z rocznym limitem 120 000 zł — jak działają koszty autorskie.
- Umowa do 200 zł brutto: zryczałtowany 12% od przychodu, bez KUP i bez kwoty zmniejszającej — dotyczy także studenta do 26 lat.
- PIT-2 od 2023 r. można złożyć również zleceniodawcy i zamawiającemu dzieło (art. 31b PIT): kwota zmniejszająca 300 zł, 150 zł lub 100 zł miesięcznie zależnie od liczby płatników.
- Płatnik pobiera zaliczkę zawsze 12% — próg 120 000 zł rozlicza się dopiero w zeznaniu rocznym.
Student do 26 lat
Uczeń lub student przed 26. urodzinami na zleceniu nie płaci ani składek ZUS, ani PIT — do limitu przychodów 85 528 zł rocznie (ulga dla młodych). Wyjątki: umowa do 200 zł jest opodatkowana ryczałtem mimo ulgi, a umowy o dzieło ulga dla młodych w ogóle nie obejmuje — od dzieła student płaci PIT na zasadach ogólnych (składek i tak nie ma). Dlatego przy tych samych kwotach zlecenie zostawia studentowi więcej na rękę niż dzieło — o ile mieści się w limicie ulgi i nie jest to umowa objęta ryczałtem.
Kiedy która umowa jest właściwa
O rodzaju umowy nie decyduje nazwa, tylko treść: dzieło to konkretny, odbieralny rezultat (utwór, projekt, przetłumaczony tekst), zlecenie to staranne działanie (obsługa klientów, sprzątanie, dyżury). Powtarzalna, ciągła praca rozliczana za godziny to zlecenie — nawet podpisana jako „dzieło". ZUS kontroluje takie umowy i przekwalifikowuje je na zlecenie, doliczając zaległe składki z odsetkami po stronie płatnika. Zanim wybierzesz, porównaj kwoty netto: kalkulator zlecenia i kalkulator dzieła liczą oba warianty z tych samych parametrów.