Metodologia — jak liczymy

Wzór: brutto → netto (umowa o pracę, 2026)

1. Składki społeczne pracownika od brutto: emerytalna 9,76% + rentowa 1,5% + chorobowa 2,45% = 13,71%. Każda składka zaokrąglana osobno do groszy (praktyka raportów ZUS DRA). Podstawa emerytalno-rentowa ograniczona rocznym limitem 30-krotności: w 2026 r. — 282 600 zł (30 × prognozowane przeciętne 9 420 zł).
2. Składka zdrowotna: 9% od (brutto − składki społeczne), nieodliczalna od podatku. Przy niskich kwotach obniżana do hipotetycznej zaliczki liczonej według zasad z 31.12.2021 r. (art. 83 ustawy zdrowotnej).
3. Podstawa PIT = brutto − składki społeczne − koszty uzyskania (250 zł lub 300 zł; autorskie 50% do limitu 120 000 zł rocznie), zaokrąglona do pełnych złotych (art. 63 Ordynacji podatkowej).
4. Zaliczka PIT = 12% podstawy do 120 000 zł dochodu narastająco, 32% od nadwyżki; minus kwota zmniejszająca wg PIT-2 (300 zł / 150 zł / 100 zł miesięcznie); zaokrąglona do pełnych złotych. Ulgi zerowego PIT (do 26 lat, na powrót, 4+ dzieci, senior): przychód do 85 528 zł rocznie bez podatku.
5. PPK (opcjonalnie): wpłata pracownika 2% (0,5%–4%) potrącana z netto; wpłata pracodawcy 1,5% jest przychodem, od którego pobierany jest podatek.
6. Netto = brutto − składki − zdrowotna − zaliczka − PPK pracownika.

Koszt pracodawcy = brutto + emerytalna 9,76% + rentowa 6,5% + wypadkowa (1,67% dla płatników do 9 ubezpieczonych — 50% najwyższej stopy wg art. 28 ustawy wypadkowej; płatnicy 10+ mają stopę wg grupy PKD, od 0,67%) + FP/FS 2,45% + FGŚP 0,1% (ze zwolnieniami dla osób 55+/60+ i wracających z urlopów rodzicielskich) + PPK 1,5%.

Spółka z o.o. — CIT, estoński CIT i wypłata zysku (2026)

Mały podatnik — przychody do 2 000 000 EUR brutto, po kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października (4,2586 zł) to 8 517 000 zł.

Dywidenda z estońskiego — wspólnik odlicza od 19% PIT 90% (mały podatnik) lub 70% CIT zapłaconego przez spółkę (art. 30a ust. 19 ustawy o PIT).

Ukryte zyski — estoński obejmuje też świadczenia na rzecz wspólnika (najem prywatnego majątku, nieoprocentowane pożyczki), opodatkowane jak wypłata zysku.

• Wynagrodzenie z powołania (uchwała wspólników): bez składek ZUS, ale ze składką zdrowotną 9% i PIT wg skali — to najtańsza forma regularnej wypłaty z własnej spółki.
• Wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. płaci pełny ZUS jak przedsiębiorca (podstawa dużego ZUS: 5 652 zł) — bez preferencji; przy co najmniej dwóch wspólnikach tytuł do ZUS znika.
• IP Box: dochód z kwalifikowanych praw własności intelektualnej opodatkowany 5%; ulga B+R pozwala odliczyć dodatkowo 200% kosztów pracowniczych i 100% pozostałych kosztów kwalifikowanych działalności badawczo-rozwojowej.

JDG — mały ZUS plus i minimalna zdrowotna (2026)

Mały ZUS plus (art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) — przysługuje, gdy przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł.

• Podstawa składek społecznych: 50% przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku.
• Nie mniej niż podstawa preferencyjna: 1 442 zł.
• Nie więcej niż podstawa dużego ZUS: 5 652 zł.
• Składka zdrowotna liczona w roku składkowym (luty–styczeń), nie niższa od minimalnej: 314,96 zł (styczeń) / 432,54 zł (od lutego) — stąd dwie wartości w roku kalendarzowym.

Zlecenie i dzieło — koszty, PIT-2 i zbiegi (2026)

• KUP 50% przy przeniesieniu praw autorskich — wspólny roczny limit 120 000 zł kosztów dla wszystkich źródeł (etat, zlecenie, dzieło); po jego wyczerpaniu stosujemy koszty 20%.
• PIT-2: od 2023 r. kwotę zmniejszającą (300 zł, 150 zł lub 100 zł miesięcznie — 1/12, 1/24, 1/36) można złożyć także u zleceniodawcy i u zamawiającego dzieło, nie tylko u pracodawcy.
• Student do 26 lat na zleceniu nie podlega składkom ZUS, a przychód objęty jest ulgą dla młodych (limit 85 528 zł rocznie) — netto równa się brutto.
• Zbieg tytułów: zleceniobiorca z etatem u innego pracodawcy, wynagradzanym co najmniej płacą minimalną (4 806 zł), obowiązkowo płaci ze zlecenia tylko składkę zdrowotną.
• Reguła 200 zł: umowa do 200 zł z osobą niebędącą pracownikiem płatnika podlega zryczałtowanemu podatkowi 12% od przychodu — bez kosztów i bez kwoty zmniejszającej.

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy

Składka FP/FS (2,45%) nie jest naliczana, gdy podstawa składek w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł w 2026 r.) — art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zwolnienie obejmuje też m.in. kobiety po 55. i mężczyzn po 60. roku życia oraz pracowników wracających z urlopów rodzicielskich. Kalkulatory uwzględniają ten próg w koszcie pracodawcy.

Kredyt i zdolność kredytowa

Zdolność szacujemy według jawnej metodologii z Rekomendacji S KNF: limit DSTI 40%/50% udziału rat w dochodzie netto oraz bufor stopy procentowej doliczany do oprocentowania przy teście raty — szczegóły i wzory opisujemy przy kalkulatorze zdolności kredytowej i kalkulatorze kredytu.

Źródła stawek 2026

• Ustawa o PIT (t.j. Dz.U. 2025) — skala 12%/32%, kwota wolna 30 000 zł
• Rozporządzenie RM z 11.09.2025 — płaca minimalna 2026: 4 806 zł
• Obwieszczenie MRiPS — prognozowane przeciętne wynagrodzenie 2026: 9 420 zł
• Obwieszczenie MF z 12.12.2025 — limit odliczenia zdrowotnej (liniowy) 2026: 14 100 zł
• Komunikat GUS z 21.01.2026 — przeciętne wynagrodzenie IV kw. 2025: 9 228,64 zł
• Art. 83 ustawy o świadczeniach zdrowotnych — obniżenie składki do hipotetycznej zaliczki 2021
• Rekomendacja S KNF, tekst ujednolicony po uchwale KNF nr 242/2023 z 19.06.2023 (banki stosują od 1.07.2024) — bufor stopy wg wzoru z pkt 7a słowniczka, LTV maks. 80% (do 90% z ubezpieczeniem niskiego wkładu), okres oceny zdolności maks. 25 lat (Rek. 7.2), koszty utrzymania nie niższe od minimum socjalnego (Rek. 8.10/8.11), progi DStI 40/50% (Rek. 9.3)
• IPiSS, minimum socjalne I kw. 2026 (publ. 10.07.2026); dla 3 osób wariant z dzieckiem starszym (13–15 lat) — ostrożniejszy, bo Rek. 8.11 to próg zaporowy
• Komunikat Prezesa GUS z 10.08.2026 — przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w II kw. 2026 r.
• Ustawa o CIT art. 19 (9%/19%, mały podatnik 2 mln EUR — kurs NBP z 1.10.2025: 4,2586 → 8 517 000 zł), rozdz. 6b (ryczałt od dochodów spółek — estoński CIT 10%/20%), art. 30a ust. 19 PIT (odliczenie 90%/70% przy dywidendzie z estońskiego)
• Ustawa zasiłkowa (Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636) i art. 92 KP — chorobowe 80%/100% (obniżka szpitalna do 70% uchylona od 1.01.2022, Dz.U. 2021 poz. 1621), 33 (14) dni po stronie pracodawcy, okres zasiłkowy 182 dni
• Art. 87–87(1) i 108 KP — granice potrąceń (3/5 alimenty, 1/2 pozostałe, 1/10 kary) i kwota wolna liczona od minimalnego wynagrodzenia netto
• Art. 30a ust. 1 pkt 3 PIT — podatek od odsetek (Belka) 19%; gwarancja BFG 100 000 EUR na deponenta
• Ustawa o VAT — stawki 23/8/5/0%, zwolnienie podmiotowe do 240 000 zł (art. 113 ust. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z 24.06.2025, Dz.U. 2025 poz. 896, obowiązuje od 1.01.2026; przepis przejściowy art. 2 tej ustawy — kto w 2025 r. przekroczył 200 000 zł, ale nie 240 000 zł, korzysta ze zwolnienia w 2026 r.), mały podatnik 2 mln EUR (art. 2 pkt 25)
• Ustawa z 4.10.2018 o PPK — wpłata powitalna 250 zł (art. 31), dopłata roczna 240 zł przy wpłatach co najmniej 3,5% sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia (art. 32), zwrot przed 60. r.ż.: 30% wpłat pracodawcy do ZUS, dopłaty państwa do FP, 19% podatku od zysku (art. 105)
• Ustawa z 13.03.2003 o zwolnieniach grupowych (art. 8 — odprawa 1/2/3-miesięczna wg stażu, limit 15-krotności minimalnego wynagrodzenia), art. 92(1) i 93 KP (odprawa emerytalno-rentowa i pośmiertna), § 14–19 rozporządzenia MPiPS z 8.01.1997 (ekwiwalent za urlop i współczynnik)
• Art. 151–151(7) i 131 KP — nadgodziny: dodatek 50%/100%, limit 150 h rocznie, przecietnie 48 h tygodniowo, czas wolny 1:1 na wniosek i 1,5:1 bez wniosku; dodatek nocny 20% stawki z minimalnego wynagrodzenia (art. 151(8)); § 4 ust. 2 rozporzadzenia MPiPS z 29.05.1996 — stawka godzinowa z wymiaru czasu pracy miesiaca

Stan prawny: 13.08.2026. Silnik obliczeniowy jest pokryty testami automatycznymi porównującymi wyniki z oficjalnymi przykładami i niezależnymi kalkulatorami; parametry prawne trzymamy w wersjonowanych plikach z datami obowiązywania — każda zmiana stawki to wpis w rejestrze poniżej.

Rejestr zmian stawek

• 05.09.2026 — Płaca minimalna 2027 OSTATECZNA: 4 950 zł (+144 zł, +3%), stawka godzinowa 32,30 zł — rozporządzenie RM ogłoszone w Dz.U.; netto minimalnej 3 703,93 zł (rozporządzenie RM (Dz.U. 2026))
• 01.09.2026 — Projekt budżetu 2027 przyjęty przez RM: prognozowane przeciętne 10 033 zł → duży ZUS 2 052,15 zł/mies. (+125,39 zł), podstawa 6 019,80 zł, limit 30-krotności 300 990 zł, IKE 30 099 zł, IKZE 12 039,60 / 18 059,40 zł (projekt ustawy budżetowej na 2027 r.)
• 20.08.2026 — Wykaz prac RM (UD458): zapowiedź trójstopniowej skali PIT od 2027 (12% / 24% / 32%, progi 130 000 i 150 000 zł), daniny 5%, CIT 22% dla największych. Projekt, nie ustawa — kalkulatory liczą skalą 2026 do czasu uchwalenia (wykaz prac legislacyjnych RM, UD458)
• 12.06.2026 — PROPOZYCJA RM: płaca minimalna 2027 = 4 950 zł, stawka godzinowa 32,30 zł (do potwierdzenia rozporządzeniem do 15.09.2026) (komunikat RM)
• 05.03.2026 — Stopa referencyjna NBP 3,75% (obniżka o 0,25 p.p.) (komunikat RPP)
• 01.03.2026 — Waloryzacja emerytur 5,3%; najniższa 1 978,49 zł (komunikat MRPiPS)
• 01.02.2026 — Minimalna zdrowotna JDG wraca do 9% płacy minimalnej: 432,54 zł (po wecie reformy) (ustawa zdrowotna, art. 79a)
• 21.01.2026 — Zdrowotna ryczałtowców 2026 wg przeciętnego IV kw. 2025 (9 228,64 zł): 498,35 / 830,58 / 1 495,04 zł (komunikat GUS)
• 01.01.2026 — Limit zwolnienia podmiotowego z VAT: 200 000 → 240 000 zł (pierwsza podwyżka od 2017 r.). Kto w 2025 r. przekroczył 200 000 zł, ale nie 240 000 zł, korzysta ze zwolnienia w 2026 r. (ustawa z 24.06.2025 (Dz.U. 2025 poz. 896), art. 1 pkt 1 i art. 2)
• 01.01.2026 — Wejście stawek 2026: płaca minimalna 4 806 zł, duży ZUS od 5 652 zł, limit 30-krotności 282 600 zł (Dz.U. 2025 (rozporządzenie RM z 11.09.2025); obwieszczenie MRPiPS)
• 01.03.2025 — Waloryzacja emerytur 5,5%; najniższa 1 878,91 zł (komunikat MRPiPS)
• 01.02.2025 — Minimalna zdrowotna JDG obniżona do 314,96 zł (75% płacy minimalnej) (ustawa z 6.12.2024)
• 01.01.2025 — Wejście stawek 2025 (płaca minimalna 4 666 zł, duży ZUS od 5 203,80 zł) (Dz.U. 2024 poz. 1362)